Koper terugwinnen uit elektromotoren en kabels

Koper is een van de weinige industriele grondstoffen die nooit aan waarde verliest, ook niet na tien keer recyclen. Het materiaal is goed geleidend, corrosiebestendig en oneindig terug te winnen zonder kwaliteitsverlies. In elke elektromotor, in elk hoogspanningskabel en in elke transformator zit een fors percentage koper dat na afdanking direct terug de keten in kan, mits de scheiding goed gebeurt. In dit artikel leggen we uit waar het koper in een industriele stroom zit, hoe de terugwinning werkt en wanneer Dr Bison de juiste partij is voor uw kopersituatie.

Waarom koper een topgrondstof voor recycling is

De Europese Commissie heeft koper opgenomen op de lijst van strategische grondstoffen. De vraag groeit jaarlijks door de energietransitie (windparken, zonneparken, laadinfrastructuur, warmtepompen), terwijl de primaire mijnbouw beperkt opschaalt en het ertspercentage in nieuwe mijnen daalt. Recyclaat dekt daardoor een steeds groter deel van de Europese kopervraag.

De marktprijs werkt mee. Koperschroot noteert op de LME al jaren rond 7.000 tot 9.000 euro per ton. Voor zuivere koperdraad ligt de inkooptarief in Nederland richting 8 euro per kilo, voor gemengde koperhoudende stromen ligt het lager omdat de verwerker eerst moet scheiden. Het verschil zit in de zuiverheid, en daar valt voor de aanbieder direct geld te halen.

De energiebalans is gunstig. Koper uit recyclaat vergt ongeveer 15 tot 20 procent van de energie die nodig is voor primaire winning uit erts. Voor een bedrijf met duurzaamheidsrapportage betekent een ton gerecycled koper een aantoonbare CO2-besparing in Scope 3.

Waar zit het koper in een typische industriele stroom?

Vier bronnen leveren in de praktijk het meeste koper op:

• Elektromotoren. Een standaard industriele asynchrone motor bestaat voor ongeveer 30 tot 45 procent uit koper, vooral in de statorwikkelingen. Pompen, ventilatoren, compressoren en aandrijfmotoren in productielijnen verdwijnen geregeld in de oudijzerbak, terwijl ze waardevoller zijn dan de schrootprijs voor staal.
• Kabels. Hoogspanningskabels, krachtstroomkabels, datakabels en gebouwbekabeling bevatten 30 tot 65 procent koper, afhankelijk van het kabeltype. De rest is isolatie (PVC, XLPE of papierisolatie) en soms een aluminium of stalen wapening.
• Transformators, schakelkasten en distributieborden. Deze bevatten naast koper ook staal, aluminium en soms olie, wat een aparte voorbehandeling vraagt.
• Elektronisch productieafval. Printplaten, busbars en interne bedrading bevatten koper in lagere percentages maar vaak naast edelmetalen, wat de mix extra waardevol maakt.

Hoe haal je koper uit een motor of kabel?

Het proces verschilt per bron. Voor kabels zijn er twee routes. Bij dikke kabels (vanaf ongeveer 8 mm) loont het om mechanisch te strippen, waarbij de isolatie van de koperdraad wordt gesneden en de koper als nagenoeg zuivere fractie vrijkomt. Bij dunne en gemengde kabels werkt strippen niet economisch en gebruikt men granulatie: de kabel wordt verkleind en daarna scheidt een gravity-tafel of een eddy current de koperkorrels van de kunststof. De zuiverheid van die koperfractie ligt vaak boven 98 procent.

Voor elektromotoren is een aparte aanpak nodig. De wikkelingen zitten strak in de stator geperst, vaak ingebed in lakisolatie en gelamineerd staal. Een hamer- of impactmachine zoals de Pannizolo Flex 500 in onze installatie breekt de motor open, scheidt de wikkelingen van het stator-staal en levert daarna een schone koperfractie naast een ferro-fractie en een aluminium-fractie.

Voor gemengde stromen waar koper tussen staal en non-ferro zit, doet onze Eddy het laatste werk. Het magnetisch wisselveld stoot de geleidende non-ferrodeeltjes selectief weg, waardoor koper, aluminium en messing in een aparte stroom belanden. Vanuit daar gaat het naar een koper-smelter of een gespecialiseerde sorteerder die de fracties uitsplitst.

Wat doet Dr Bison anders met koperstromen?

De meeste schroothandelaren werken graag met grote, zuivere partijen. Een vracht zuivere koperdraad of een container met identieke motoren is welkom, maar zodra de stroom gemengd, klein of vies is, gaat de prijs omlaag of weigert de afnemer. Dr Bison werkt juist op die complexe en kleinere reststromen. Onze installatie van 650 pk kan kabels strippen, motoren openbreken en gemengd schroot scheiden in dezelfde lijn. Daardoor levert ook een verzameling oude pompmotoren, een afgedankte schakelkast of een partij datakabels nog een rendabele kopervangst op.

Wij rapporteren transparant per fractie. U krijgt na verwerking een uitsplitsing van het aantal kilo koper, ferro, aluminium en restmateriaal, met de bijbehorende vergoeding of verwerkingstarief. Dat sluit aan op de duurzaamheidsrapportage en op de administratieve eisen voor afval-uitvoer.

Wanneer past Dr Bison bij uw koperstroom?

Drie typische scenario's:

• U heeft een verzameling afgedankte elektromotoren, pompen of compressoren waarvan u vermoedt dat er waarde in zit, maar de schroothandel betaalt alleen voor ferro. Wij breken open en winnen de wikkelingen terug.
• U beschikt over een partij gemengde kabels uit een sloopproject, een netwerkupdate of een productiestop. Wij strippen of granuleren afhankelijk van het type en leveren een zuivere koperfractie aan.
• U zit met productieafval waar koper in zit (printplaten, busbars, schakelmateriaal). Voor een productiebedrijf met een gestage stroom is het verschil tussen 'als gemengd bedrijfsafval afvoeren' en 'koperfractie verzilveren' al snel duizenden euro's per jaar.

Weet u dat er koper in uw stroom zit maar twijfelt u over de waarde of de juiste afhandeling? Stuur ons een korte omschrijving en eventueel een foto van de motoren, kabels of het schroot via het contactformulier, dan reageren wij binnen vijf werkdagen met een eerste schatting.