Ferrometalen afvoeren en recyclen

Ferrometalen zijn metalen die ijzer bevatten. Staal, gietijzer, smeedijzer en de meeste roestvaste staalsoorten vallen eronder. U herkent ze meestal aan een simpele eigenschap: een magneet blijft eraan plakken. Ze zijn goedkoper en minder waardevol dan non-ferrometalen zoals koper of aluminium, maar ferro is wel het meest gerecyclede materiaal ter wereld. In dit artikel leest u wat ferrometalen precies zijn, hoe u ze herkent, wat ze opbrengen en hoe u ze als bedrijf het beste afvoert.

Wat zijn ferrometalen?

Het woord ferro komt van het Latijnse ferrum, dat ijzer betekent. Een ferrometaal heeft ijzer als hoofdbestanddeel, meestal gelegeerd met koolstof en andere elementen. Die ijzerbasis bepaalt de kenmerkende eigenschappen: ferrometalen zijn sterk, goed te bewerken en relatief goedkoop, maar ze zijn ook gevoelig voor roest en de meeste soorten zijn magnetisch. Dat magnetisme komt rechtstreeks van het ijzer en is in de praktijk de snelste manier om ferro van non-ferro te onderscheiden.

De keerzijde van de lage prijs is het volume. Ferro vormt veruit het grootste deel van alle metaalschroot dat in Nederland vrijkomt, vooral uit de bouw, sloop, machinebouw en productie. De waarde per ton is laag, maar de hoeveelheden zijn groot, en dat maakt een goede afvoer en scheiding alsnog de moeite waard.

Voorbeelden van ferrometalen

In de praktijk komt u vier hoofdgroepen tegen.

• Koolstofstaal. Dit is verreweg de meest voorkomende soort: balken, platen, buizen, wapeningsstaal, profielen en constructiestaal. Het bevat ijzer met een laag tot gemiddeld koolstofgehalte.
• Gietijzer. Te vinden in motorblokken, oude radiatoren, pompen, machinemantels en rioolbuizen. Gietijzer heeft een hoger koolstofgehalte en is harder maar brosser dan staal.
• Smeedijzer. Tegenwoordig zeldzaam, vooral in oudere hekwerken, sierwerk en historische constructies.
• Roestvast staal (rvs of inox). Dit bevat ijzer plus chroom en vaak nikkel, en is daarmee technisch gezien ferro. Toch gedraagt het zich anders, en juist daar gaat het in de praktijk vaak mis.

Ferro of non-ferro? De magneettest en de rvs-valkuil

De magneettest is de snelste check. Blijft een magneet plakken, dan is het vrijwel zeker een ferrometaal. Plakt hij niet, dan heeft u waarschijnlijk een non-ferrometaal in handen. De volledige uitleg over die tweede groep, met de waardes en het scheidingsproces, staat in onze blog over non-ferrometalen recyclen.

Er is een belangrijke uitzondering die veel mensen op het verkeerde been zet. Roestvast staal bevat ijzer en is dus ferro, maar de meest gebruikte soorten (304 en 316) zijn door hun austenitische structuur niet of nauwelijks magnetisch. De magneettest zegt dan niets. In de schroothandel wordt rvs daarom vaak apart gehouden en hoger gewaardeerd dan gewoon staal, juist vanwege het nikkel- en chroomgehalte. Twijfelt u of een stroom rvs bevat, laat het dan analyseren in plaats van afgaan op een magneet.

Wat zijn ferrometalen waard?

Ferro-schroot is de goedkoopste categorie metaal. De inkoopprijs ligt doorgaans onder de 350 euro per ton en schommelt mee met de internationale staalmarkt. Ter vergelijking: koperschroot noteert al jaren rond 7.000 tot 9.000 euro per ton. Het prijsverschil verklaart waarom het bij gemengde stromen loont om de waardevolle non-ferrofractie er eerst uit te halen voordat de rest als ferro wordt afgevoerd.

Binnen ferro maakt zuiverheid wel verschil. Schoon, gesorteerd staal levert meer op dan vervuild of gemengd materiaal waar de verwerker nog kunststof, beton of non-ferro uit moet halen. Wapeningsstaal uit beton, geverfd plaatwerk of staal met aanhangend koper en aluminium wordt lager geprijsd, simpelweg omdat er nog werk in zit.

Hoe worden ferrometalen gerecycled?

Ferro recyclen begint met scheiding. Omdat ijzer magnetisch is, vangen sterke magneten de ferrofractie eenvoudig uit een gemengde stroom. Daarna wordt het schroot verkleind en omgesmolten, meestal in een elektrische boogoven die volledig op schroot kan draaien. Het omgesmolten staal gaat als nieuwe grondstof terug naar staalfabrieken.

Staal is het meest gerecyclede materiaal ter wereld en kan eindeloos worden hergebruikt zonder dat de kwaliteit afneemt. De milieuwinst is groot: staal maken uit schroot kost veel minder energie dan productie uit ijzererts via de hoogovenroute, en bespaart navenant CO2. Voor een bedrijf met duurzaamheidsdoelen telt dat mee, ook al is de financiele opbrengst per ton beperkt.

Ferrometalen afvoeren als bedrijf

Heeft u een grote, schone partij staal of ijzer, dan is een reguliere schroothandel vaak de logische route. Die werkt op volume en haalt zuivere ferro graag op. Eerlijk is eerlijk: voor een zeecontainer schoon constructiestaal voegt Dr Bison weinig toe wat een schroothandelaar niet ook kan.

Het wordt anders zodra het ijzer vastzit in een complexe of vervuilde stroom. Wapeningsstaal in betonpuin, elektromotoren waar koper en staal samen in zitten, geshredderd materiaal, of productieafval waarin staal vermengd is met kunststof en non-ferro. Dat zijn precies de stromen waar Dr Bison op werkt. Onze installatie van 650 pk verkleint, scheidt magnetisch de ferrofractie af en haalt met wervelstroomscheiders de non-ferro eruit. Zo wordt het waardevolle deel verzilverd en gaat de ferro schoon de keten in, in plaats van als duur gemengd bedrijfsafval te verdwijnen.

Zit er bijvoorbeeld koper tussen het staal van afgedankte motoren, dan loont juist die scheiding. Daarover leest u meer in onze blog over koper terugwinnen uit elektromotoren en kabels. U krijgt na verwerking een transparante uitsplitsing per fractie, met de bijbehorende vergoeding of het verwerkingstarief.